Cryo-Save logo CryoSave

Riječnik

Cryo-Save Video Pogledajte video!

  • Odrasle (adultne) matične ćelije

    Odrasle (adultne) matične ćelije:

    nediferencirane ćelije koje se nalaze u tijelu nakon embrionskog razvoja se multipliciraju diobom ćelija kako bi zamijenile odumiruće ćelije i obnovile oštećeno tkivo. One se nalaze kod maloljetnika kao i kod odraslih životinja i ljudi. Matične ćelije odraslih organizama mogu biti unipotentne (od njih nastaju specifične ćelije jedne vrste) ili multipotentne (od njih nastaju specifične ćelije različitih vrsta). Za razliku od embrionskih matičnih ćelija, upotreba adultnih matičnih ćelija se ne smatra kontroverznom jer se dobivaju iz uzoraka tkiva odraslih a ne iz uništenih ljudskih embrija.
  • Alele

    Alele:

    alele su različite verzije istog gena. Svaka alela razlikuje se sa jednom ili više razlika u nizu nukleotida (strukturalnih jedinica DNA). Ove razlike proizilaze iz mutacija kroz istoriju vrsta ili iz genetskih rekombinacija. Sve alele jednog gena zauzimaju isti lokus (poziciju) u istom hromozomu.
  • Alogene

    Alogene:

    donatorske ćelije, ćelije druge osobe, u kontrastu sa autolognim ćelijama koje su dobivene iz sopstvenog tijela.
  • Antigen

    Antigen:

    Antigen može biti “sopstveni” i “tuđi”. “Tuđi” antigen je supstanca/molekula koja, kada se unese u tijelo aktivira proizvodnju antitijela imunog sistema, koji će, nakon toga, ubiti ili neutralizirati antigen koji je prepoznat kao strani i potencijalno opasni napadač. Ovi napadači mogu biti molekule kao polen ili ćelije kao što su bakterije. Imuni sistem obično toleriše “sopstvene” antigene.
  • Autologne

    Autologne:

    ćelije iz sopstvenog tijela, za razliku od ćelija donatora.
  • Krv iz pupčane vrpce (krv placente)

    Krv iz pupčane vrpce (krv placente):

    krvi u placenti i krv iz pupčane vrpce.
  • Jedinica krvi iz pupčanika

    Jedinica krvi iz pupčanika:

    Krv pupčanika uzeta iz samog pupčanika omogućava pripremu jedinice krvi iz pupčanika. Transplantacioni centri govore o jedinicama krvi iz pupčanika potrebnim za korisnike transplantata. Upotreba krvi iz pupčanika za transplantacije inicijalno je bilo ograničena na djecu. Danas, postaje moguće formirati graft/kalem za odraslu osobu iz dvije jedinice krvi iz pupčanika.
  • Embrionalne matične ćelije

    Embrionalne matične ćelije:

    ćelije koje potiču od embrija starog 5 do 7 dana, imaju sposobnost stvaranja više od 200 vrsta ćelija zastupljenim u svim tjelesnim tkivima. Ove matične ćelije mogu biti totipotentne ili pluripotentne.
  • GVHD

    GVHD:

    skraćenica stoji za bolest odbacivanja transplantata. Ovo je post-transplantacijska komplikacija koja se događa kada donatorske ćelije imunog sistema prepoznaju pacijentovo tijelo kao strano i napadaju ga. Ovo je mnogo rjeđi slučaj sa krvnim transplantatima iz krvi pupčanika u usporedbi sa transplantatima iz koštane srži, što je velika prednost uzimajući u obzir da GVHD ima visok stepen smrtnosti i morbiditeta.
  • Hematopoezne matične ćelije

    Hematopoezne matične ćelije:

    ćelije koje množe krvne ćelije.
  • HLA

    HLA:

    ova skraćenica stoji za Humani Leukocitni Antigen. Humani Leukocitni Antigeni se izražavaju na površini ćelija i omogućavaju identifikaciju ćelija od strane imunog sistema.
  • HLA kompatibilnost

    HLA kompatibilnost:

    HLA sistem ili Glavni Histokompatibilni Kompleks (GHK) je sistem koji omogućava tijelu i imunom sistemu da raspozna sopstveno (npr. tkivo) of tuđeg (virus, bakterije i graftovi). Ćelija koja nema odgovarajuće tkivo tipa HLA biti će napadnuta od strane imunog sistema. Svako ljudsko tijelo ima sopstveni HLA i visoko je polimorfno između pojedinaca. Tokom transplantacije, HLA podudarnost je od krucijalne važnosti za prevenciju odbacivanja grafta. Matične ćelije v4.0 - 5/45
  • Inducirane pluripotentne matične ćelije

    Inducirane pluripotentne matične ćelije:

    inducirane pluripotentne matične ćelije, ili IPĆ ćelije, su matične ćelije koje su dobivene iz odraslih ćelija kao što su ćelije kože, jetre, stomaka ili ostale zrele ćelije uvođenjem gena koji reprogramiraju ćelije i transformišu ih u ćelije koje imaju sve karakteristike embrionskih matičnih ćelija. Termin pluripotentan podrazumijeva mogućnost ćelije da stvaraju multiple tipove ćelija, uključujući sve tri embrionske linije koje formiraju tjelesne organe, nervni sistem, kožu, mišiće i skelet. Do sada, čini se da inducirane pluripotentne matične ćelije odražavaju iste ključne odlike embrionskih matičnih ćelija.
  • Mezenhimalne matične ćelije

    Mezenhimalne matične ćelije:

    mezenhimalne matične ćelije, ili MMĆ, su nehematopoezne multipotentne progenitorne ćelije. Sposobne su za diobu mnogih vrsta ćelija (masno kivo, hrskavica, kosti, mišići, nervi …) i sposobne za reduciranje imunoloških reakcija. Mezenhimalne matične ćelije prvobitno su identifikovane u koštanoj srži i takođe se mogu dobiti iz ostalih tkiva: masnog tkiva, krvi iz placente, pupčane vrpce, amniotske tečnosti, sinoviuma, periosteuma, i perichondriuma. Ovo su ćelije sljedbenice sa fibroblastičnim izgledom, ne fagociti a njihov broj se smanjuje tokom godina.
  • Multipotentne matične ćelije

    Multipotentne matične ćelije:

    multipotentne matične ćelije su nespecijalizovane ćelije koje posjeduju mogućnost samoobnavljanja tokom dužeg vremenskog perioda i mogućnost diobe u specijalizovane ćelije sa specifičnim funkcijama. Njihov potencijal specijalizacije je ograničen i one su predodređene za proizvodnju specifičnih vrsta ćelija. One variraju od matičnih ćelija kao što su pluripotentne iz kojih mogu nastati skoro sve ostale vrste ćelija.
  • Pluripotentne matične ćelije

    Pluripotentne matične ćelije:

    pluripotentne matične ćelije često se nazivaju “pravim” matičnim ćelijama jer imaju potencijal da se diferenciraju u bilo koju ćeliju u tijelu. Ovo znači da, u pogodnim uslovima, matična ćelija izolovana iz embrija može proizvesti skoro sve ćelije u tijelu. Ipak, nakon završetka ove embrionske faze razvoja, matične ćelije više nemaju ovaj neograničeni potencijal mogućnosti razvijanja u sve vrste ćelija. Njihova pluripotentnost se gubi i one mogu samo postati neke određene vrste ćelija (multipotentne).
  • Progenitorne ćelije

    Progenitorne ćelije:

    Progenitorne ćelije su biološke ćelije koje, kao i matične ćelije, posjeduju tendenciju da se diferenciraju u specifične vrste ćelija ali su više specifične nego matične ćelije i usmjerene da se diferenciraju u njihove “ciljne” ćelije. Najvažnije razlike između matičnih i progenitornih ćelija je da se matične ćelije mogu neograničeno replicirati dok se progenitorne ćelije mogu dijeliti ograničeni broj puta. Kontroverza o tačnoj definiciji ostaje i dalje i ovaj koncept još uvijek evoluira.
  • Matične ćelije

    Matične ćelije:

    biološke ćelije koje se mogu dijeliti i diferencirati u različite specializovane vrste ćelija, sa sposobnošću samoobnavljanja, diferencijacije u ostale vrste ćelija i multiplikacije u kulturi. Matične ćelije dobivaju se iz embrija ili fetusa (embrionske matične ćelije) ili tkiva odrasle osobe (odrasle/adultne matićne ćelije). Takođe se mogu pribaviti i nuklearnim transferom.
    Totipotentne matične ćelije: nedifirencirane matične ćelije iz kojih teoretski može nastati cijeli organizam; ćelije prve diobe oplođene jajne ćelije (do četvrtog dana).

  • Pupčana vrpca

    Pupčana vrpca:

    Pupčana vrpca povezuje bebu sa placentom u majčinoj materici. Ona pomaže u opskrbljivanju bebe kiseonikom preko krvi iz pupčane vrpce. Prvobitno se smatralo da pupčana vrpca sadrži samo krvne sudove. U svakom slučaju, naučnici su dokazali da je tkivo između kože i krvnih sudova poznato kao "Whartonova pihtija”- jedno od najbogatijih izvora mezenhimalnih matičnih ćelija u ljudskom tijelu.
  • Unipotentne matične ćelije

    Unipotentne matične ćelije:

    ćelije koje su odgovorne samo za jednu vrstu diferenciranih ćelija.